De geschiedenis van de Heilige Antonius Abtkerk in Malden gaat terug tot de Middeleeuwen. Er zijn fundamenten aangetroffen die wijzen op een Romaanse kapel, een soort houten kerkje, uit de 12e begin 13 eeuw.
In de loop van de dertiende eeuw zou deze al zijn uitgegroeid tot een grotere kerk. Rond 1450 had de kerk zijn vorm die vier eeuwen zo zou blijven. In 1609 moest de kerk van Malden worden afgestaan maar in 1798 werd de kerk teruggegeven aan onze katholieken. Echter het gebouw was in zeer vervallen staat. Een aantal inwoners van Malden wilden wel voor de opbouw van het kerkgebouw zorgen. In 1835 werd vervolgens de Waterstaatskerk uitgebreid en kreeg enige verbredingen, tevens vond de aanbouw van de sacristie plaats.
Begin 1956 verkreeg architect Jos Bijnen de opdracht voor een nieuw kerkgebouw in Malden, omdat de ‘Waterstaatskerk’ te klein was geworden (Malden was na de oorlog bestemd om een sterk groeiende sub-urbane plaats te worden) en ook in de weg stond voor de vernieuwing van de Rijksweg naar Nijmegen. Het ontwerp was eind 1958 gereed, vervolgens werd de kerk en pastorie aan het later genoemde Kerkplein te Malden gefaseerd gebouwd.
De eerste steen van de kerk werd gelegd door de bouwpastoor C.J. Simons op 14 juni 1959. De nieuwe kerk en de tuinmuur naast de begraafplaats waren in 1960 gereed, en de nieuwe pastorie werd in 1963 gerealiseerd. Op 10 april 1960 Palmzondag werd de kerk ingewijd door de vooruitstrevende bisschop Mgr. W. Bekkers.
De kerk werd ontworpen door J.W.C.J. Bijnen (1916-1993), onder invloed van de Bossche School van Dom H. van der Laan. Het is een grote, rechthoekige zaalkerk, opgetrokken in breuksteen en beton, die aan drie zijden door een glas-in-loodwand wordt afgesloten. Op de zuidoostelijke hoek bevindt zich een semi-vrijstaande doopkapel, bekroond door een kleine klokkentoren. Aan de voorzijde staat een portaal met drie toegangen. De grote glas-in-loodwand uit de bouwtijd van J. Martens bevat een deels figuratieve voorstelling van onder andere “de Wonderbaarlijke Visvangst”.
Het meest wezenlijke deel van het kerkgebouw dat Bijnen ontwierp was een muur van 48 meter lengte, 10 meter hoogte en 2.70 meter dikte. Deze bak- en natuurstenen offermuur waartegen het altaar is opgesteld, werd haaks op enkele natuurlijke lijnen van oude wegen en plaatsen, zoals het oude kerkhof en de kerk, gebouwd.
Aan de westzijde werd het plein gemarkeerd door een lange, lage galerij die naar de pastorie voerde. Aan de oostzijde verrees de doopkapel van waaruit een lage muur de dopeling de weg naar de offermuur en de offertafel wijst. Aan de zuidzijde werd een drievoudige poort geplaatst met er boven een ruimte voor het koor.
De H. Antonius Abtkerk in Malden werd geroemd als: Visionair en modern met veel Europese invloeden. Kortom een zeer markant en eigentijds en sterk architectonisch planontwerp.
Sinds 2016 is de H. Antonius Abtkerk bestuurlijk onderdeel van de parochie Heilige Drie-eenheid uit Nijmegen. Binnenkort staat de kerk voor een grote verbouwing, het uiterlijk van de kerk zal zoveel mogelijk intact gehouden worden. De kerk zal worden opgedeeld in drie delen, waarvan het meest oostelijke deel wordt bestemd voor onze ‘nieuwe’ kerkruimte.
Petra Thijssen